در همه ادیانی که خود را جهانی می نامند، که حتی در برابر و مخالف یکدیگر هم جای گرفته اند. گاهی با افراد مؤمنی روبرو می شویم که از هوش و دانش کافی برخوردارند. دو دستگی و پراکندگی در باورهای دانشمندانی که با علم و دانش سرو کار دارند ...
در همه ادیانی که خود را جهانی می نامند، که حتی در برابر و مخالف یکدیگر هم جای گرفته اند. گاهی با افراد مؤمنی روبرو می شویم که از هوش و دانش کافی برخوردارند. دو دستگی و پراکندگی در باورهای دانشمندانی که با علم و دانش سرو کار دارند خود نشان دهنده این حقیقت است که کمتر کسی پیدا می شود که با منطق و برهان علمی به دینی روی آورد.
بسیاری از این دانشمندان مؤمن به یک دین و پشتیبان اصول و منطق و علم، همه ی کوشش و دانش و تجربه خود را به کار می بندند تا غیر منطقی ترین و غیر اصولی ترین مسایل را که نقطه ی روبروی دانش و تجربه ی علمی هستند را ثابت کنند. درست است که بیشتر مردم عامی و خرافی پیرو باورهای غیر منطقی و غیر واقعی هستند ولی بسیاری از دانشمندان هم در باورهای دینی خود به ندرت پیرو منطق و اصول علمی هستند. دین در واقع دارای منطقی است که با منطق علمی بسیار متفاوت است.
می گویند؛ جای تأثیر دین دل است نه عقل. جایگاه علم؛ تجربه و آزمایش است و جای دین؛ باطن و وجدان، ولی نبایست فراموش کنیم که برای درک و دریافت و توجیه اصل های باطنی و درونی نیز وسیله تشخیص عقل و خرد است و بخاطر فراموش کردن همین مورد است که ادیان به انحراف گراییده و به جای برکت، نکبت نثار زمین کرده اند.
زمانی که به تاریخ انسان بنگریم، می بینیم که انسان موجودی است مذهبی و همیشه برای توجیه مسائل پیرامون خود با دیدگاه مذهب به جستجو پرداخته است و در طبیعت کنکاش نموده، ولی دین خود هرگز دانش یا دانش طبیعت نبوده است و همین جستجوی او در طبیعت است که سبب می شود علم و دانشش فزونی یابد.
اصولاً طرز تفکر مذهبی بشر سبب پیشرفت او شده است ولی نباید فراموش کنیم که رساله های دینی هرگز به جای منابع علمی قابل بهره بردن نبوده اند و برعکس بشر از منابع علمی بسیار بهره برده تا اصول دینی خود را به اثبات برساند ولی شوربختانه در بسیاری از موارد دانش و دین دو نقطه مقابل یکدیگرند.
در تاریخ جنگ ها و کشتارهای بسیاری را می بینیم که با نام دین رخ داده است و این نتیجه رشد و پرورش در محیطی دینی، و اثر کردن عادات و دستورات خشک مذهبی است که در نهایت با اثری شدید بر درون شخص و افکار او ایجاد ایمانی کورکورانه می نماید. اگر کمی با دقت بنگریم افرادی که از دینی به دینی دیگر گرایش پیدا می کنند و نو دین به شمار می آیند نیز بیشتر زیر تأثیر مسائل عاطفی هستند و پیرو دل می باشند تا عقل و خرد و دانش.
هرگاه دین در درازای تاریخ به جای یک مسئله درونی و باوری شخصی که برای انسان ایجاد آرامش و امنیت و رضایت خاطر کند، دگرگون به آداب و رسومی خشک و بدوی شود و در درون جامعه و قوانین اجتماعی دخالت کند، تبدیل به سلاحی نیرومند برای حکومتیان و متولیان دینی می گردد که نه تنها جامعه را رو به انحطاط و نابودی و انحراف می کشاند بلکه خود آن دین نیز رو به انحراف رفته و بدل به سلاحی ویرانگر در راه تکامل انسان و دانش می شود.
در تمامی جوامع چه نخستین چه امروزی، متولیان دین جایگاه هایی را با نام تربیت درون و تکامل بشر ساخته و هر یک نامی بر آن نهاده اند تا در آن دانش و تجربیات دینی را در اختیار نوع بشر برای رستگاری قرار دهند و به همین شوند دین را به صورتی دانشی رمزآلود و اسرار گونه در آورده اند تا تنها متولیان و خبرگان آن دین مجاز به آموزشش باشند و تنها آنها مفسر مسائل رازآلود دینی باشند. این بزرگترین ابزاری است که وجود روحانی و اماکن دینی را تأیید نموده و سبب تحمیل آنها بر جوامع بشری می شود.
شوربختانه جدای از انسان های عامی و خرافی که به گفتار این سوداگران گوش فرا می دهند، دانشمندان و حتی پژوهشگران دین نیز به دیدگاه های این سوداگران بازگشت کرده و آنها را پایه ی بررسی های خود قرار می دهند.
دین ها اصولاً نقطه هدفشان افراد عامی جامعه بوده و به همین شَوَند (دلیل) از ساده ترین و کلی ترین اصول همان جامعه که برای افراد عامی قابل درک باشد بهره جُسته اند و بیشتر مردم دین را با مناسک و رسوم همراه دانسته و می خواهند، و هر پیامبری نیز از آداب و رسوم محیطی خود اثر گرفته است و در نتیجه نیازی به تفسیر که رونق بازار طلاب و آخوند و خاخام و رهبان و کشیشان است ندارند!
چه جای صحبت نامحرمست مجلس انس
سر پیاله بپوشان که خرقه پوش آمد
به دید من زمانی می توان ادیان را منطقی بر رسید که:
۱. به ریشه و هسته مرکزی یک دین دقت کنیم و به شاخ و برگ های پوسیده پیرامونش که به خاطر روحانیت و تشکیلات حکومتی به وجود آمده اند توجه نداشته باشیم. جُستار اسکولاستیک (SCHOLASTIC، مدرسی، فلسفه ای) درباره شاخ و برگ ها مفید نبوده و گمراه کننده است. البته نبایست فراموش کنیم که رسوم و مقررات هر زمان وابسته به شرایط همان زمان است و برای بررسی کردن آنها بایست به دوران و جایگاه به وجود آمدن آن دستورات بازگشت و نه در شرایط علمی زمان تحقیق باقی ماند.
۲. هنگام بررسی کردن یک دین بایست با آن دین آشنا بود ولی از هر گونه تعصب دینی خودداری کرد و خود را رها ساخت و یک پژوهشگر بایست با اندیشه ای خالی از تعصب درباره آن دین یا پیرو آن دین بودن، کار خود را آغاز کند.
۳. پیروان ادیان گفتار پیامبران ادیان را وحی و سخن خداوندی می دانند و به همین شوند همیشه این گفتار را همراه با رموز می دانند. ولی بایست بدانیم که زبان و ادبیات و گفتار دین - جز بخشهایی که به وسیله روحانیت برای فریفتن افزوده شده – برداشت شده از زبان عموم مردم زمان و جایگاه ظهورش می باشد و برای درک آن نیازی به بهره بردن از تفاسیر جادو گونه و رمزآلود نیست، و زبان ساده دوران ظهور بهترین راه کار است.
۴. برای بررسی یک دین بایست در دید آورد، آیا چیزی که مردم آن را سخن خداوند می نامند و راز آلود و وحی می دانند، به راستی گفتار خداوند است یا این که خیر گفتاری مربوط به زمان و جایگاه زندگی آن دین می باشد و هرگز کلام خداوند نیست و تنها قوانین بشری و سیاسی است.
"گردآوری: آراد عزیزی"
